Astma – przewlekła choroba dróg oddechowych

Astma oskrzelowa (łac. Asthma bronchiale, inny polski termin to dychawica oskrzelowa) – choroba, której dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem, wynikająca z przewlekłego stanu zapalnego w obrębie dróg oddechowych i nadreaktywności oskrzeli. Astma oskrzelowa jest chorobą dotykającą setki tysięcy ludzi, często dzieci, która towarzyszy człowiekowi na ogół przez resztę jego życia. Wiąże się to z koniecznością ciągłego przyjmowania leków. Co ważniejsze, ze swoim zestawem leków nie można się rozstawać – trzeba być zawsze przygotowanym na możliwość wystąpienia ataku. Chorym na astmę nieustannie towarzyszy świadomość, że nagłe zaostrzenie może nieść ze sobą ryzyko zagrożenia życia. Może to zdecydowanie obniżyć codzienny komfort, ponieważ należy wykazywać się prewencyjną przezornością w wielu sytuacjach.

 

loxys-41

 

Jak warunki wysokogórskie zwalczają astmę?

W ogólnoświatowym badaniu dotyczącym częstości występowania astmy zauważono, że występuje ona nadzwyczaj rzadko w krajach górzystych, np. w Tybecie. Niemniej jednak są to badania wykonane stosunkowo niedawno. Tymczasem w 1930 roku, gdzieś na terenie Rosji, rozpoczęto eksperymenty w ramach zastosowań militarnych, testujące wpływ hipoksji wysokościowej (obniżonej zawartości tlenu w powietrzu, a dokładnie spadku ciśnienia atmosferycznego) na organizm człowieka. Wkrótce zauważono, że przebywanie człowieka w warunkach wysokogórskich przynosi szereg pozytywnych następstw (Serebrovskaya TV i wsp. 2012). Jednym z zaobserwowanych efektów była całkowita remisja objawów astmy i alergicznego nieżytu nosa.

Leczniczy mechanizm działania warunków wysokościowych ma swoje podstawy w biochemicznych reakcjach na poziomie komórki. Wychodząc z założenia, że u podstaw rozwoju astmy leży stan zapalny, istotne z punktu widzenia leczenia tej choroby jest niedopuszczanie do jego rozwoju. Podstawowym elementem wyzwalającym stan zapalny są reaktywne formy tlenu (RFT) powstające w odpowiedzi na pojawienie się alergenu. Ich niekontrolowane namnażanie prowadzi do tzw. stresu oksydacyjnego, nasilonego lokalnie. Sytuacja taka jest sygnałem dla komórek odpornościowych, które przemieszczają się w stronę miejsca rozwijającego się stanu zapalnego. W miejscu takim tworzy się naciek zapalny utrudniający turbulentny przepływ powietrza. Częsty kontakt z alergenem prowadzi ostatecznie do nadreaktywności opisanej odpowiedzi. Z tego względu najważniejsze jest wzmocnienie układu antyoksydacyjnego, a dokładnie enzymów antyoksydacyjnych, co uniemożliwi namnażanie się RFT, a tym samym powstania stanu zapalnego. Brak komórek odpornościowych i nacieku zapalnego jest równoznaczny z niewystąpieniem stanu zapalnego, czyli z niewystąpieniem objawów choroby.

 

loxys-42

 

Wykorzystując wpływ warunków wysokościowych doprowadza się do nasilenia produkcji reaktywnych form tlenu (RFT). Choć na pierwszy rzut oka wydaje się to niekorzystne, to większa liczba RFT pobudza enzymy antyoksydacyjne do zwiększenia swojej aktywności, przy czym czynnikiem wyzwalającym nie jest alergen działający miejscowo tylko odpowiedź ogólnoustrojowa. W ten sposób przy krótkotrwałych ekspozycjach na warunki wysokościowe dochodzi do usprawnienia jednego z najważniejszych elementów obronnych naszego organizmu, jakim są enzymy antyoksydacyjne. Ta metoda leczenia astmy jest stosowana w Rosji oraz w niektórych krajach byłego Związku Radzieckiego już od dwóch dekad, przez co powstała bardzo duża ilość prac na ten temat. Jednak z powodu izolacji i innych czynników wyniki tych badań nie były udostępniane szerokiemu ogółowi. Z tego też powodu zachodni świat nauki i medycyny poznaje dobroczynne właściwości „niedotlenienia” dopiero od kilku lat.

W opublikowanych badaniach rosyjskich naukowców opisano m.in. następujące przypadki:

  1. Na sztucznie wytworzonej wysokości 3500 m dzieci spędzały 1 godzinę dziennie przez okres 25 kolejnych dni. Efekt: u 72% dzieci objawy astmy uległy całkowitej remisji, u 20% znacznie obniżono dawki leków, u 8% nie zaobserwowano reakcji na leczenie. (Kulberg AY 1997).
  2. Grupa 200 dzieci zażywała inhalacji mieszanki powietrza o obniżonej zwartości tlenu, na poziomie 12%-15%, przez 5 minut, po czym następowała 5-minutowa przerwa. Sekwencja ta była powtarzana 4 x dziennie, przez 10 dni. Zaobserwowano, że u 85% dzieci objawy znacząco ustąpiły, a co ważniejsze, efekt tej terapii utrzymywał się przez 4 miesiące, dzięki czemu możliwe było odstawienie leków w tym czasie. (Anokhin MI. i wsp. 1992).

 

loxys-43

 

Te dwa przytoczone badania pokazują, jak duży potencjał leczniczy może mieć ekspozycja człowieka na warunki związane z niższymi wartościami tlenu w powietrzu. Dodatkowo obserwuje się wiele innych korzyści płynących z treningu w warunkach wysokościowych, w wypadku osób chorujących na astmę, alergiczny nieżyt nosa, cukrzycę, nadciśnienie i otyłość oraz przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (Burtscher M. i wsp. 2010).